DiGeorge Sendromu (22q11.2 Delesyon Sendromu) Nedir? - Detagen Blog
DiGeorge Sendromu (22q11.2 Delesyon Sendromu) Nedir?

DiGeorge Sendromu (22q11.2 Delesyon Sendromu) Nedir?

DiGeorge sendromu, kromozom 22’nin q11.2 bölgesinde meydana gelen yapısal bir kayıp (mikrodelesyon) sonucu ortaya çıkan, çok sayıda organ ve sistemi etkileyebilen genetik kökenli bir tablodur. Günümüzde bu durum sıklıkla 22q11.2 delesyon sendromu olarak adlandırılır ve klinik bulgular bireyler arasında büyük farklılıklar gösterebilir.

Bu sendrom, kalp gelişimi, bağışıklık sistemi, kalsiyum dengesi, yüz yapıları ve nörogelişim üzerinde etkili olabilen genetik bir varyasyon ile ilişkilidir.

Genetik Temel ve Oluşum Mekanizması

22q11.2 delesyonu, kromozom 22’nin uzun kolunda yer alan q11.2 bölgesindeki DNA segmentinin tek kopyada eksik olmasıyla karakterizedir. Bu bölge, embriyonik gelişimde kritik rol oynayan çok sayıda geni barındırır. Eksik olan genlerin kombinasyonu, özellikle farengeal arkların gelişimini etkileyerek sendromun tipik bulgularına zemin hazırlar.

Vakaların büyük çoğunluğu de novo (ailesinde öykü olmayan) şekilde ortaya çıkar. Ancak daha nadir olarak, aynı kromozomal varyasyonu taşıyan bir ebeveynden kalıtım da söz konusu olabilir. Bu nedenle tanı alan bireylerde genetik danışmanlık büyük önem taşır.

Klinik Bulgular: Hangi Sistemler Etkilenir?

DiGeorge sendromu oldukça geniş bir klinik yelpazeye sahiptir. Aynı aile içinde bile bulguların şiddeti değişken olabilir.

1. Kalp ve Damar Sistemi

En sık karşılaşılan sorunlar doğumsal kalp anomalileridir. Özellikle:

  • Konotrunkal kalp defektleri
  • Ventriküler septal defekt
  • Fallot tetralojisi

Bu anomaliler, erken tanı ve cerrahi planlama gerektirebilir.

2. Bağışıklık Sistemi

Timus bezinin yetersiz gelişimi nedeniyle:

  • T hücre sayısında azalma
  • Sık enfeksiyon geçirme
  • Aşı yanıtlarında zayıflık

gözlenebilir. Bağışıklık sistemi etkilenimi hafiften ağır düzeye kadar değişebilir.

3. Endokrin Sistem (Kalsiyum Dengesi)

Paratiroid bezlerinin gelişimsel etkilenmesi sonucu:

  • Hipokalsemi
  • Kas kasılmaları
  • Yenidoğan döneminde nöbetler

görülebilir.

4. Yüz ve Ağız Yapıları

  • Yumuşak damak yetmezliği
  • Yarık damak
  • Nazal konuşma
  • Beslenme ve konuşma problemleri

sıklıkla rapor edilir.

5. Nörogelişimsel ve Psikiyatrik Bulgular

Çocukluk ve erişkin dönemde:

  • Öğrenme güçlüğü
  • Dikkat eksikliği
  • Otizm spektrum özellikleri
  • Anksiyete, depresyon ve şizofreni riskinde artış

bildirilmiştir. Bu durumlar genetik varyasyonun beyin gelişimi üzerindeki etkileriyle ilişkilidir.

Tanı Nasıl Konur?

Tanı genellikle klinik bulguların değerlendirilmesi ve moleküler genetik testlerle doğrulanır.

En sık kullanılan yöntemler:

  • FISH (Fluorescence In Situ Hybridization)
  • MLPA
  • Array-CGH
  • NGS tabanlı kopya sayısı analizleri

Bu testler, 22q11.2 bölgesindeki delesyonun varlığını yüksek doğrulukla saptar.

 

Tedavi ve Takip Yaklaşımı

DiGeorge sendromu için tek bir “kür” yoktur; tedavi semptomlara yönelik ve multidisipliner olarak planlanır.

  • Kardiyoloji takibi ve cerrahi girişimler
  • Endokrinolojik izlem ve kalsiyum desteği
  • İmmünoloji değerlendirmesi
  • Konuşma terapisi
  • Psikolojik ve özel eğitim desteği

Erken tanı ve düzenli takip, yaşam kalitesini belirgin şekilde artırır.

Aileler İçin Genetik Danışmanlık Neden Önemlidir?

Tanı alan bireylerde, gelecekteki gebelikler için risk değerlendirmesi yapılması gerekir. Eğer ebeveynlerden biri aynı kromozomal varyasyonu taşıyorsa, tekrar riski anlamlı ölçüde artabilir. Bu nedenle prenatal tanı ve preimplantasyon genetik test seçenekleri ailelere ayrıntılı şekilde anlatılmalıdır.

Sonuç

DiGeorge sendromu, tek bir klinik tablo değil; çok sayıda sistemi etkileyebilen geniş bir spektrumdur. Genetik temelli bu durumun erken tanınması, uygun takip ve bireye özel destek planları ile bireylerin hem çocukluk hem erişkinlik dönemindeki yaşam kalitesi önemli ölçüde iyileştirilebilir.

 

Kaynakça

1.     McDonald-McGinn DM, Sullivan KE. Chromosome 22q11.2 deletion syndrome (DiGeorge syndrome/velocardiofacial syndrome). Medicine (Baltimore). 2011 Jan;90(1):1-18. doi: 10.1097/MD.0b013e3182060469. PMID: 21200182.

  1. Bassett AS et al. Practical guidelines for managing patients with 22q11.2 deletion syndrome. J Pediatr. 2011;159(2):332–339.
  2. OMIM®. 22q11.2 Deletion Syndrome – Entry #188400.
  3. NIH Genetics Home Reference. 22q11.2 deletion syndrome.
Burnside RD. 22q11.21 deletion syndromes: a review of proximal, central, and distal deletions. Curr Opin Pediatr. 2015;27(6):658–667.